BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TRONG BỐI CẢNH MỚI VÀ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG IMA VIỆT NAM

Bạo lực học đường không còn là hiện tượng cá biệt, mà đang trở thành mối lo ngại thường trực của gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Trong bối cảnh hiện nay, khi không gian mạng ngày càng len sâu vào đời sống học sinh, bạo lực học đường không chỉ diễn ra ở sân trường mà còn âm thầm, dai dẳng và khó kiểm soát hơn trên môi trường số. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về những giải pháp giáo dục đồng bộ, chủ động và mang tính phòng ngừa lâu dài, thay vì chỉ can thiệp khi sự việc đã xảy ra.

Thực trạng bạo lực học đường HIỆN NAY

Theo số liệu thống kê chính thức của Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong năm học 2023–2024, cả nước xảy ra 466 vụ bạo lực học đường, liên quan đến 1.453 học sinh, trong đó có 235 học sinh bị tổn hại thể chất và 222 học sinh bị tổn hại tinh thần. So với năm học trước, số vụ việc và số học sinh liên quan có xu hướng giảm.

Tuy nhiên, những con số này chưa phản ánh đầy đủ bản chất của vấn nạn. Thực tế cho thấy, bạo lực học đường đang biến tướng tinh vi hơn, không chỉ dừng lại ở các hành vi đánh đập, xô xát, mà còn lan sang bạo lực tinh thần, cô lập xã hội, xúc phạm danh dự, đe dọa và bắt nạt trực tuyến.

Chỉ trong những ngày đầu tháng 10, dư luận cả nước bàng hoàng trước liên tiếp các vụ bạo lực học đường nghiêm trọng, được quay clip và lan truyền trên mạng xã hội. Đặc biệt, nhiều vụ việc để lại hậu quả nặng nề, thậm chí cướp đi sinh mạng của học sinh, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự xuống cấp của đạo đức học đường và những lỗ hổng trong giáo dục kỹ năng sống cho trẻ vị thành niên.

Nguyên nhân sâu xa: Khi “kiềng ba chân” gia đình – nhà trường – xã hội chưa vững

Các nghiên cứu giáo dục và thực tiễn cho thấy, bạo lực học đường xuất phát từ sự cộng hưởng của nhiều nguyên nhân, trong đó nổi bật là sự thiếu gắn kết giữa gia đình – nhà trường – xã hội.

Nhiều phụ huynh còn thiếu thời gian lắng nghe, thấu hiểu con, hoặc có xu hướng “khoán trắng” việc giáo dục cho nhà trường. Một bộ phận trẻ em lớn lên trong môi trường gia đình căng thẳng, bạo lực, từ đó hình thành cách giải quyết mâu thuẫn bằng hành vi tiêu cực.

Ở phía nhà trường, công tác tư vấn tâm lý học đường và giáo dục kỹ năng sống tại một số nơi còn mang tính hình thức, chưa trở thành chỗ dựa thực sự cho học sinh. Trong khi đó, học sinh ở độ tuổi dậy thì có nhiều biến đổi tâm sinh lý, dễ bị kích động nhưng lại thiếu kỹ năng quản lý cảm xúc, kiểm soát hành vi và giải quyết xung đột một cách hòa bình.

Giáo dục kỹ năng sống – Giải pháp ngừa cốt lõi và bền vững

Trước thực trạng đó, nhiều chuyên gia giáo dục khẳng định: phòng chống bạo lực học đường cần bắt đầu từ giáo dục kỹ năng sống, đặc biệt là kỹ năng quản lý cảm xúc, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết mâu thuẫn và kỹ năng tự bảo vệ bản thân.

Hiểu rõ tính cấp bách của vấn đề, IMA Việt Nam đã chủ động nghiên cứu, xây dựng và triển khai chuyên đề “Kỹ năng ứng phó khi bị bạo lực học đường”, thuộc nhóm “Kỹ năng tự lập và tự giữ an toàn” trong Bộ tài liệu Kỹ năng sống do IMA Việt Nam biên soạn.

Bộ tài liệu này đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo thẩm định và cho phép triển khai giảng dạy tại các trường học và trung tâm giáo dục trên toàn quốc, bảo đảm tính khoa học, sư phạm và phù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh.

Khác với cách tiếp cận lý thuyết khô cứng, chương trình của IMA Việt Nam tập trung vào giáo dục trải nghiệm – thực hành – ứng dụng, giúp học sinh:

• Nhận diện đúng các hành vi bạo lực học đường và bạo lực mạng.
• Biết cách giữ bình tĩnh, không dùng bạo lực đáp trả.
• Nắm được các kỹ năng báo cáo, tìm kiếm sự hỗ trợ từ người lớn đáng tin cậy.
• Rèn luyện kỹ năng quản lý cảm xúc, tăng cường nội lực tâm lý.
• Xây dựng thái độ sống nhân ái, tôn trọng và trách nhiệm với cộng đồng.

Thông qua các hoạt động thảo luận tình huống, đóng vai, trò chơi giáo dục và phản tư cá nhân, học sinh không chỉ “biết” mà còn “biết làm – dám làm – làm đúng” khi đối diện với bạo lực học đường.

Không dừng lại ở việc trang bị kiến thức lý thuyết, IMA Việt Nam đặc biệt chú trọng tổ chức các chương trình trải nghiệm học tập, nơi học sinh được đặt vào các tình huống mô phỏng bạo lực học đường trong môi trường an toàn, có kiểm soát và định hướng sư phạm rõ ràng. Thông qua chuyên đề, học sinh được hướng dẫn kỹ năng, khả năng nhận diện nguy cơ, kiểm soát cảm xúc, lựa chọn cách ứng xử phù hợp và tìm kiếm sự hỗ trợ kịp thời khi đối diện với bạo lực. Chính quá trình học qua trải nghiệm này góp phần hình thành nội lực tâm lý vững vàng, bản lĩnh cá nhân và tinh thần trách nhiệm, từ đó giúp các em không chỉ tự bảo vệ mình mà còn biết lên tiếng, hỗ trợ bạn bè, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn, nhân văn và không khoan nhượng với bạo lực.

Chung tay xây dựng môi trường “biết luật – sống đẹp”

Bạo lực học đường không thể được giải quyết chỉ bằng các biện pháp xử phạt hay những lời kêu gọi chung chung. Điều cần thiết là sự chung tay của gia đình, nhà trường và các đơn vị giáo dục chuyên sâu trong việc xây dựng môi trường học đường an toàn, nơi học sinh được trang bị đầy đủ kỹ năng sống để tự bảo vệ mình và tôn trọng người khác.

IMA Việt Nam tin rằng, khi mỗi học sinh được giáo dục để hiểu luật – hiểu mình – hiểu người, biết yêu thương và ứng xử văn minh, thì bạo lực học đường sẽ từng bước được ngăn ngừa từ gốc rễ, góp phần kiến tạo một môi trường giáo dục nhân văn, an toàn và bền vững.

HỆ THỐNG GIÁO DỤC THÔNG MINH IMA VIỆT NAM

• Hotline: 0973 962 456
• Email: imavietnam.education@gmail.com
• Địa chỉ: Khu liền kề 4-5, đường Nguyễn Văn Trỗi, phường Trường Vinh, tỉnh Nghệ An
• Website: imavietnam.com
• Facebook: IMA Việt Nam